Hurda Kablo Çeşitleri Nelerdir ve Bakır Verimi Ne Anlama Gelir?

Verim nedir?

Kablo hurdasında "verim", kablonun toplam ağırlığının ne kadarının iletken metal olduğunu anlatan orandır. Geri kalanı izolasyon, dolgu, ekran ve varsa zırhtır.

Bu oran kablo tipine göre çok geniş bir aralıkta değişir. Kalın kesitli tek damarlı bir enerji kablosunda iletken payı yüksekken, ince bir data kablosunda ağırlığın büyük kısmı plastiktir. Aynı ağırlıktaki iki bobinden çıkacak bakır miktarı bu yüzden kat kat farklı olabilir.

Sık karşılaşılan kablo tipleri

• NYA / NYAF — Tek damarlı tesisat kablosu. Bina içi elektrik tesisatının temel elemanı. Kesit küçüldükçe verim düşer.
• NYM — Çok damarlı, sıvalı–sıva altı tesisat kablosu. Damarlar arası dolgu malzemesi ağırlığa katkı yapar.
• NYY — Çok damarlı yeraltı enerji kablosu. Kalın kesitli olanlarda verim iyidir.
• Zırhlı yeraltı kablosu — Çelik bant veya çelik tel zırhlı. Zırh ağırlığın önemli kısmını oluşturur, verimi düşürür.
• Koaksiyel — Anten ve uydu kablosu. İnce iletken, kalın izolasyon ve folyo ekran; verimi düşüktür.
• Data / CAT kabloları — Çok sayıda ince damar. Verim düşük, ama miktar fazla olduğunda yine de anlamlıdır.
• ENH iletkeni — Enerji nakil hattı iletkeni; genellikle alüminyum, bazen çelik özlü. Bakırdan tamamen ayrı bir sınıftır.

Kablo üzerindeki yazı ne anlatır?

Çoğu kablonun dış kılıfında tip ve kesit bilgisi basılıdır. Örneğin "4x16" ifadesi, kablonun 16 mm² kesitte dört damar taşıdığı anlamına gelir. "3x2,5" ise 2,5 mm² kesitte üç damar demektir.

Bu bilgi, verim tahmini için en pratik başlangıç noktasıdır. Teklif isterken kablonun üzerindeki yazının fotoğrafını göndermeniz, tahminin gerçeğe çok daha yakın olmasını sağlar.

Soymak mantıklı mı?

Bu soruya tek bir cevap yok; kesit ve miktar belirleyici.

• 16 mm² ve üzeri kesitlerde soymak genellikle emeğe değer. Mekanik soyma makinesi varsa fark daha da açılır.
• 2,5–10 mm² arasında miktar önemlidir. Birkaç yüz metre için soymak zaman kaybı olabilir, tonlarca kablo için ise anlamlıdır.
• İnce data ve telefon kablolarında soyma neredeyse hiç mantıklı değildir; bütün teslim daha iyidir.
• Zırhlı kablolarda zırhın ayrılması ek iş gerektirir; bunu yapıp yapmamanız miktara bağlı.

Bakır mı, alüminyum mu?

Enerji nakil hatlarında ve bazı yeraltı kablolarında iletken alüminyumdur. Görsel olarak ayırmak kolaydır: bakır kırmızımsı, alüminyum gümüş beyazıdır. Ağırlık farkı da belirgindir; alüminyum belirgin şekilde hafiftir.

İki tipin karıştırılması sık yapılan bir hatadır ve yığının tamamının düşük olandan değerlendirilmesine yol açar. Ayrı bobinlerde veya ayrı yığınlarda tutmak yeterlidir.