Malzeme bilgisi
Demir ve Alüminyum Hurdası Nasıl Ayrılır?
Metal ayrımı için laboratuvara gerek yok. Bir mıknatıs, bir eğe ve biraz dikkat, sahadaki ayrımın büyük kısmını yapıyor.
Mıknatıs testi: ilk eleme
En hızlı ve en kullanışlı test. Sıradan bir buzdolabı mıknatısı yeterli.
- Güçlü çekim → demir veya karbon çelik. Galvanizli, boyalı ve krom kaplı çelikler de bu gruba girer.
- Çekim yok → alüminyum, bakır, pirinç, çinko veya 304/316 paslanmaz.
- Zayıf çekim → 430 paslanmaz olabilir; ya da bükülerek şekillendirilmiş 304 (işlem sırasında kısmi manyetiklik kazanır).
Mıknatıs testi kaba ayrım içindir. Demir dışı grubun kendi içindeki ayrımı için başka işaretlere bakmak gerekir.
Ağırlık farkı
Elinizde aynı boyutta iki parça varsa ağırlık çok şey söyler. Alüminyum, çeliğin yaklaşık üçte biri kadar ağırdır ve bu fark elle bile hissedilir.
Çinko döküm (zamak) parçalar ise alüminyumdan belirgin şekilde ağırdır; boyutuna göre beklenenden ağır gelen gümüş renkli bir parça büyük olasılıkla zamaktır. Pirinç ve bakır ise çeliğe yakın, hatta ondan biraz daha ağırdır.
Renk ve kesit
Yıllanmış parçalarda yüzey rengi yanıltabilir. Bu durumda parçanın kenarından ince bir çentik açın; kesit gerçek rengi gösterir.
- Kırmızımsı kahve → bakır.
- Altın sarısı → pirinç.
- Koyu, kahverengiye çalan sarı → bronz olabilir (bakır–kalay alaşımı).
- Parlak gümüş beyazı, hafif → alüminyum.
- Mat gri, ağır, kırılgan → çinko döküm (zamak).
- Parlak gri, çok sert ve ağır → paslanmaz çelik.
Eğe ve çizik testi
Bir eğe veya bıçak ucuyla yüzeyi hafifçe çizin. Alüminyum kolayca çizilir ve çizik parlak gümüş kalır. Paslanmaz çelik çok daha zor çizilir. Galvanizli sacda ise çizik altından koyu gri çelik yüzeyi ortaya çıkarır — bu, parçanın kaplamalı çelik olduğunun kesin işaretidir.
Kaplamalı ile masif malzeme ayrımında bu test özellikle işe yarar. Krom kaplı çelik ile gerçek paslanmaz sık karıştırılır; çizik testi ikisini hemen ayırır.
Sık karışan üç çift
- Alüminyum ve paslanmaz. Ağırlık en net göstergedir; paslanmaz belirgin şekilde ağırdır.
- Alüminyum ve zamak. Zamak daha ağır ve daha kırılgandır; zorlandığında bükülmek yerine kırılır.
- Galvanizli sac ve çinko levha. Galvanizli sac çelik gövdeli olduğu için mıknatıs çeker ve demir hurdası sayılır. Çinko levha mıknatıs çekmez.
Ayırmaya ne kadar zaman ayırmalı?
Cevap, malzemenin birim değerine bağlı. Bakır, pirinç ve paslanmaz için ayırmaya harcanan zaman neredeyse her zaman geri döner. Demir yığınından birkaç kilo alüminyum ayırmak da genellikle mantıklıdır.
Buna karşılık, ton başına birkaç yüz gram farkı kovalamak zaman kaybıdır. Pratik kural: birim değeri yüksek metalleri ayırın, gerisini karışık teslim edin. Emin olamadığınız parçaları ayrı bir kutuda tutup sahada birlikte bakmak da her zaman geçerli bir seçenek.