Akü Hurdası Neden Lisanslı Süreçlerle Değerlendirilmelidir?

Akünün içinde ne var?

Klasik bir kurşun–asit akü üç ana bileşenden oluşur: kurşun plakalar ve kurşun bileşikleri, elektrolit olarak sülfürik asit çözeltisi, ve polipropilen gövde.

Kurşun, düşük dozlarda bile birikimli etki gösteren bir ağır metaldir; özellikle çocuklarda sinir sistemi üzerinde kalıcı etkilere yol açabilir. Sülfürik asit ise yakıcıdır ve toprağa veya suya karıştığında ciddi kirlilik yaratır.

Yasal çerçeve

Atık aküler, Türkiye'deki atık yönetimi mevzuatında tehlikeli atık olarak sınıflandırılır. Bu sınıflandırmanın pratik sonuçları var:

• Toplama ve taşıma, yetkilendirilmiş kuruluşlar ve lisanslı taşıyıcılar aracılığıyla yapılır.
• Geri kazanım, çevre lisansı bulunan tesislerde gerçekleştirilir.
• Akü satıcıları, yeni akü satışında eskisini teslim alma yükümlülüğü taşır.
• İşletmeler, atığın nereye teslim edildiğini belgelemekle yükümlüdür.

Kayıt dışı işlemenin yarattığı zarar

Aküleri uygun olmayan koşullarda açıp kurşunu eritmek, geçmişte ciddi çevre ve halk sağlığı sorunlarına yol açmış bir uygulamadır. Bu tür işlemlerde asit doğrudan toprağa dökülür, kurşun buharı ise filtresiz ortama salınır.

Etkisi yalnızca işlemi yapanla sınırlı kalmaz; toprak ve yeraltı suyu kirliliği uzun yıllar sürer. Bu yüzden akünün nereye gittiği, karşılığında ne alındığından daha önemli bir sorudur.

Doğru geri kazanımın sonucu

Lisanslı bir tesiste işlenen kurşun–asit akünün neredeyse tamamı yeniden değerlendirilir. Kurşun rafine edilerek yeni akü üretimine döner, polipropilen gövde granül haline getirilir, asit ise nötralize edilir veya sodyum sülfat gibi kullanılabilir bir ürüne dönüştürülür.

Kurşun–asit aküler, dünya genelinde geri kazanım oranı en yüksek ürün gruplarından biridir. Bu oranın yüksekliği, düzenli akışın gerçekten işlediğini gösteriyor.

Akü teslim ederken yapılması gerekenler

• Elektroliti boşaltmayın. Hem yasaktır hem de akünün ağırlığını düşürerek değerini azaltır.
• Dik konumda bekletin ve asit geçirmez bir zemin üzerinde tutun.
• Kırık veya akmış aküleri ayrı ve sızdırmaz bir kapta tutun.
• Teslim belgelerini saklayın. İşletmeler için bu bir zorunluluktur.

Lityum–iyon bataryalar ayrı bir konu

Elektrikli araç bataryaları, forklift lityum paketleri ve enerji depolama üniteleri kurşun–asit akülerle aynı akışa girmez. Lityum–iyon hücreler fiziksel hasar gördüğünde termal kaçış ve yangın riski taşır; taşınmaları özel ambalaj ve prosedür gerektirir.

Elinizde lityum–iyon batarya varsa diğer akülerle birlikte biriktirmeyin ve teslim öncesi mutlaka haber verin. Hurda akü alımı sayfamızda süreci ayrıntılı anlattık.